Wat ervaart iemand die een traumatische gebeurtenis meemaakt ? Onderstaand worden de emotionele, fysieke en gedragmatige reacties beschreven. Let wel, dit zijn de normale reacties van iemand, terwijl het traumatische incident zich afspeelt. De normale reacties op een abnormale situatie. Indien deze reacties zich in later stadium blijven voordoen, of gaan interfereren met de dagelijkse werkzaamheden, dan is aanpak noodzakelijk.

Tijdens het traumatische incident kan het individu in een staat van shock komen. Men kan zeer opgewonden raken, erg actief worden; maar men kan ook juist apatisch worden, emotioneel verdoofd en slechts passief reageren op de situatie. In het laatste geval lijkt het of men het gebeuren als door een 'waas' waarneemt. Er is een moment van ontkenning, waarin het individu tracht te ontkennen wat hij ervaart of ziet. Dit kan zelfs tot na afloop van de gebeurtenis aanhouden. Individueen die dit gedrag vertonen komen je vaak ook hoofdschuddend tegemoet, alsof ze het van 'zich af willen schudden'.

Een andere vorm van gedrag is disassociatie. Het individu maakt zich los van zijn gevoelens. Ook dit komt over als verdwaasd en afwezig. Het individu kan in dit stadium de ervaring hebben dat hetgeen hij ervaren heeft niet reëel is, niet deel van dze wereld. Andere veel geziene reacties zijn angst, paniek, hevige emoties, een gevoel van hopeloosheid en eenzaamheid, leegheid, onzekerheid, afgrijzen, vijandigheid, depressie, verdriet, irritatie, of ook schuldgevoelens.

Cognitieve reacties zijn vaak: verminderde concentratie, verwarring, een idee van verlies aan controle over de wereld, desoriëntatie, problemen met het nemen van beslissingen, verkorte aandachtsspanne, kwetsbaarheid, vergeetachtigheid, schuldvragen, verminderd gevoel van eigenwaarde, en sterke beelden en doordringende gedachten over het gebeuren. Het kan als het ware zijn alsof het individu het gebeuren steeds opnieuw afspeelt, als een soort repeterende video-band.

Gedragsreacties op het ervaren van een traiumatisch incident zijn: terugtrekken, naar binnen gekeerd raken, extreem afwezig zijn, veranderingen in spraak (bijv. stotteren), regressief gedrag (bijv. aannemen van de foetus-houding), zelfbeklag, extreem bewegelijk met ongecontroleerde bewegingen, doelloos rondlopen, ijsberen, tegenzin om de plaats incident te verlaten, onvermogen om te zitten en tot rust te komen, schrikreacties, anti-sociaal gedrag, of een spraakwaterval waarin steeds opnieuw hetzelfde wordt gezegd.


Fysieke reacties zijn: verhoogde hartslag en / of bloeddruk, ademhalingsmoeilijkheden, shock-symptomen, borstpijnen, hartkloppingen, spierspanningen en spierpijn, vermoeidheid, flauw vallen, een rood aangelopen gezicht of juist lijkbleek, een koud - zweterig aandoende huid, zweetaanvallen, dorst misselijkheid, evenwichtsstoornissen, hoofdpijn, tanden knarsen, tics en maag- darmproblemen.

Spirituele reacties tijdens eem traumatisch incident betreffen vaak woede naar God, of de onrechtvaardigheid in het leven. Het idee komt naar voren dat God machteloos is, of dit de mensen juist aandoet, of zich niets van de mens aantrekt, of niet in staat bleek tot het leveren van bescherming. Dit tast veelal fundamentele geloofsovertuigingen aan. Woede gericht op kerkelijke vertegenwoordigers kan op dit moment dan ook voorkomen. Echter, ook kan er juist een plotsklaps intens geloof in een hogere macht naar voren komen, waarin het lot in handen van deze hogere macht gelegd wordt. Zichtbare reacties zijn vaak: bidden, of het citeren van bijbelteksten.

Zoals vermeld: dit zijn de normale reacties op een abnormale situatie. Een deel van deze reacties zullen na het gebeuren in meer of mindere mate aanhouden. Dat is deel van het verwerkingsproces. Als de reacties na langere tijd nog onverminderd aanhouden, en als deze het werken en/of het privé-leven negatief beïnvloeden, dan is professionele hulp gewenst.